Zapalenie spojówek- czy jest groźne?

To na pewno najczęstsza choroba oczu. Według WHO (Światowa Organizacja Zdrowia) każdy mieszkaniec naszej planety co najmniej raz cierpiał, lub będzie cierpiał na to schorzenie.

Spojówka wyściela tylną ścianę powiek (spojówka powiekowa lub tarczkowa), przestrzeń między powieką, a gałką (spojówka załamków), przechodzi na twardówkę aż do rogówki (spojówka gałkowa).

Spojówka jest bezpośrednio eksponowana na warunki zewnętrzne środowiska i jest błoną śluzową, która styka się z większą ilością mikroorganizmów, niż jakakolwiek inna w naszym organizmie.

Mimo, że oko ma wiele mechanizmów obronnych, w worku spojówkowym można spotkać wiele mikroorganizmów, jak bakterie, wirusy, grzyby, chlamydie itp.

Oprócz mikroorganizmów na stan spojówek ma wpływ wiele chorób ogólnoustrojowych, zwłaszcza zmniejszających odporność, jak np. : nowotwory, cukrzyca, choroby krwi, niektóre dermatologiczne czy reumatyczne.

Ostre zapalenie spojówek w populacjach o dobrej higienie jest najczęściej wywoływane przez wirusy, bakterie lub alergię.

Często mamy patogeny mieszane, np. bakterie i wirusy lub nie zidentyfikowane. Zapalenie spojówek może także towarzyszyć zwykłemu przeziębieniu i wysypce np. odrze.

I wreszcie zapalenie spojówek może również być spowodowane podrażnieniem przez wiatr, kurz, dym papierosowy, zanieczyszczenia powietrza, lub intensywne promieniowanie ultrafioletowe.

WIRUSOWE ZAPALENIE SPOJÓWEK

Jest to ostre zapalenie spojówek wywołane przez wirusy. To najczęstsza przyczyna zapalenia spojówek. Głównie wywołują je tzw. ADENOWIRUSY ( przeważnie typ 8, 19, 37 i 5 ).

Zakażenie przenosi się przez łzy, wydzielinę spojówkową, drogą kropelkową, wziewną, przez zakażone przedmioty.

Po okresie inkubacji, wynoszącym od 5 do 12 dni występują objawy trochę przypominające grypę.

Pojawia się zaczerwienienie spojówek, wodnista lub śluzowata wydzielina, zadrażnienie gałki i powiek, które są sklejone po obudzeniu się, swędzenie.

Objawy występują często obustronnie, ale zwykle zaczynają się w jednym oku. Wielu pacjentów miewa wcześniejszy kontakt z osobą z zapaleniem spojówek.

Spojówka gałkowa i spojówka tarczkowa są przekrwione. W obrębie spojówki powiekowej są obecne grudki spojówki. Węzeł chłonny przyuszny często jest powiększony i bolesny.

Pacjenci mogą skarżyć się na znaczny światłowstręt i uczucie ciała obcego.

Mogą też mieć ponadbłonkowe nacieczenia na rogówce.

Nawet po wycofaniu się zapalenia spojówek resztkowe blizny rogówki mogą być widoczne podczas badania w lampie szczelinowej aż do 2 lat.

Te zbliznowacenia rogówki powodują niekiedy obniżenie ostrości wzroku i znaczne zamglenie widzenia.

Czasami, choć rzadko zdarzają się wtórne zakażenia bakteryjne i jeśli pojawi się ropna wydzielina, należy pobrać wymaz bakteryjny.

Jeśli chodzi o leczenie, wirusowe zapalenie spojówek jest wysoce zakaźne i rozprzestrzenia się drogą kropelkową, przez zakażoną odzież i bezpośrednio na drodze zanieczyszczenia ręka-oko.

Ważne jest poinformowanie chorego, aby dokładnie mył ręce po dotknięciu swoich oczu, lub wydzieliny z nosa, unikał dotykania oka zdrowego po dotknięciu chorego, nie używał wspólnych ręczników i poduszek z domownikami.

Profilaktyka ma jak zwykle kluczowe znaczenie.

Z oczu powinno się usuwać wydzielinę, można przepłukiwać solą fizjologiczną, przecierać delikatnie jałowym kompresem.

Przeważnie zapalenie wirusowe spojówek jest chorobą samoograniczającą się, trwa jeden tydzień w przypadkach łagodnych, do trzech tygodni w zakażeniach ciężkich.

Czasami jest zasadne podanie środków p/wirusowych w kroplach do oczu lub preparatów doustnych.

Jeżeli objawy wskazują na nadkażenie bakteryjne, pacjent powinien być leczony także antybiotykami czy sulfonamidami.

Ciężkie zapalenie spojówek skojarzone z naciekami na rogówce lub bliznowaceniem wymaga miejscowego podania kortykosteroidów. Podaje się je krótko, pod kontrolą okulisty, gdyż stosowane w sposób niekontrolowany przez pacjenta mogą wywołać jaskrę lub zaćmę.

Ponadto, jeśli zapalenie spojówek jest spowodowane wirusem opryszczki (HERPES SIMPLEX), podanie kortykosteroidów może zaostrzać zakażenie i prowadzić do owrzodzenia rogówki.

BAKTERYJNE ZAPALENIE SPOJÓWEK

Jest to ostre zapalenie spojówek spowodowane zapaleniem bakteryjnym.

Najczęstszymi patogenami są bakterie z rodzaju STAPHYLOCOCCUS (gronkowce) i STREPTOCOCCUS (paciorkowce).

Stosunkowo często spotyka się zakażenie mieszane bakteryjno -wirusowe, zwłaszcza wirusami grypy.

Dolegliwościami pacjenta są przekrwienie spojówek, ropna wydzielina, zadrażnienie gałek i powiek, które są sklejone po obudzeniu się.

Objawy są najczęściej jednostronne, dotyczą jednego oka.

Spojówki gałkowa i tarczkowa są intensywnie przekrwione i obrzęknięte. Niekiedy występują drobne wybroczyny podspojówkowe, obrzęk spojówek i powiększenie węzłów przyusznych.

Wydzielona, zwłaszcza ropna powinna zostać pobrana na badanie bakteriologiczne, w celu zidentyfikowania bakterii.

Niestety,dzieje się to rzadko w Polsce.

Bakterie powodujące bakteryjne zapalenie spojówek są zakaźne i rozprzestrzeniają się na drodze ręka -oko lub przez zakażoną odzież.

I tu znowu kluczową rolę odgrywa profilaktyka.

Bardzo ważne jest, aby pacjent dokładnie mył ręce po dotknięciu oczu, lub wydzieliny z nosa, unikał dotykania oka zdrowego po dotknięciu oka chorego, nie używał wspólnych ręczników i poduszek z domownikami.

Z oka powinno usuwać się wydzielinę – czyli je przemywać, najlepiej jałowym gazikiem i solą fizjologiczną, po dokładnym umyciu rąk przed i po.

Bakteryjne zapalenie spojówek jest często samoograniczające się, trwa do 3 tygodni bez leczenia, a 1do 3 dni z leczeniem. Leczy się antybiotykami, chemioterapeutykami lub sulfonamidami w kroplach lub maściach. Leki te wydawane są na receptę lekarską.

Swoistym rodzajem bakteryjnego zapalenia spojówek jest tzw. RZEŻĄCZKOWE ZAPALENIE SPOJÓWEK.

Jest to rzadkie, ciężkie, ropne zapalenie spojówek dorosłych, spowodowane kontaktem z osobą zakażoną rzeżączką, lub jako rezultat przeniesienia przez chorego własnej infekcji z narządów moczowo – płciowych.

Zapalenie to zwykle dotyczy jednego oka. Objawami są : znacznie nasilony obrzęk powieki, po którym następuje obrzęk spojówki i ropna wydzielina.

Objawy rozwijają się w ciągu 24 – 48 godzin od momentu zakażenia.

Może dojść do powikłań, jak owrzodzenie rogówki, ropień, perforacja a nawet ślepota.

Leczenie polega na podaniu domięśniowo cefalosporyny lub chemioterapeutyku.

Do oka chorego, jako uzupełnienie leczenia ogólnego, zakłada się maść z antybiotykiem przez kilka dni.

Partner seksualny chorego powinien być również objęty leczeniem.

Wszyscy powinni otrzymać antybiotyki doustne np. azitromycynę lub doksycyklinę.

SEZONOWE ALERGICZNE ZAPALENIE SPOJÓWEK

Jest to ostre sezonowe zapalenie spojówek spowodowane alergią, zwykle na przenoszone powietrzem pyłki.

To zapalenie spojówek spowodowane jest typem I anafilaktycznej reakcji nadwrażliwości na swoisty antygen, zwykle na przenoszone z powietrzem pyłki drzew, traw lub chwastów.

Pacjent skarży się na obustronne przekrwienie spojówek, kłucie oczu i wodnistą wydzielinę.

Większość pacjentów skarży się na współistniejący katar.

Wielu z nich dodatkowo cierpi na inne choroby atopowe, jak astma, czy egzema.

Kłucie oczu często prowadzi do tarcia i obrzęku.

Zapalenie alergiczne spojówek jest chorobą nawracającą i sezonową. Jej szczyt przypada na wiosnę, późne lato i wczesną jesień.

Spojówka gałkowa i tarczkowa są przekrwione, lecz objawem dominującym jest obrzęk.

Rozpoznanie ustala się na podstawie objawów klinicznych. W wyskrobinach spojówkowych, które mogą być pobrane z dolnej lub górnej spojówki tarczkowej stwierdza się eozynofile.

Choroba powinna być prowadzona przez okulistę lub alergologa. Farmaceuta może krótkotrwale pomóc pacjentowi, podając mu leki przeciwhistaminowe doustne i np. kromoglikany do podawania do worka spojówkowego.

Unikanie kontaktów z alergenami może zredukować objawy choroby, czasem pomocne jest odczulanie. W uporczywych przypadkach mogą być pomocne miejscowe kortykosteroidy w zawiesinach do oczu, oczywiście ich podawanie musi być monitorowane przez okulistę, z uwagi na możliwość nadkażenia wirusem opryszczki i owrzodzenia rogówki, a także ryzyka jaskry i zaćmy.

PRZEWLEKŁE ZAPALENIE SPOJÓWEK

Jest to choroba niezwykle trudna do wyleczenia.

Przewlekłe zapalenie spojówek charakteryzuje się zaostrzeniami i okresami remisji pojawiającymi się przez miesiące i lata.

Przyczyny, o ile można je ustalić są podobne jak w przypadku ostrego zapalenia spojówek i związane również z odwinięciem i podwinięciem powiek, zapaleniem brzegów powiek, przewlekłym zakażeniem worka łzowego, infekcją chlamydiami, miejscową nadwrażliwością na leki i toksycznością, przewlekłym narażeniem na czynniki drażniące, zakażeniem powiek mięczakiem zakaźnym i inną patologią powiek, jak np. zmiany nowotworowe.

Przyczyną choroby może być także praca w złych warunkach oświetleniowych, a także nadmierny wysiłek akomodacyjny przy niewyrównanej nadwzroczności, astygmatyźmie, starczowzroczności.

Do choroby przyczynić mogą się też ogniska zapalne w zębach, zatokach, nosogardle.

Coraz bardziej powszechną przyczyną przewlekłego zapalenia spojówek staje się tzw. ZESPÓŁ SUCHEGO OKA. To zmora cywilizacji na pewno.

GRZYBICZE ZAPALENIE SPOJÓWEK

Jest to schorzenie do którego najczęściej dochodzi na skutek osłabienia organizmu, zwłaszcza po kuracjach antybiotykowych. Objawy tego zapalenia są mało swoiste, najczęściej jest to łzawienie, ale niewielkie, ewentualnie ciągnąca się nitkowata wydzielina w worku spojówkowym.

Chorobę diagnozuje i leczy okulista.

Stosuje się leki przeciwgrzybicze – miejscowo lub ogólnie.

DIAGNOSTYKA

Jak w każdej chorobie ma kluczowe znaczenie.

I tak, lekarz może przeprowadzić diagnostykę różnicową w przypadku „ czerwonego oka”- tak popularnie nazywane jest zapalenie spojówek.

  • ból – pieczenie, ale nie silne
  • ostrość wzroku – prawidłowa
  • ciśnienie wewnątrzgałkowe – prawidłowe
  • tęczówka – prawidłowa
  • źrenica – prawidłowa
  • rekcja źrenic na światło -prawidłowa
  • rogówka- prawidłowa
  • łzawienie lub wydzielina – wydzielina śluzowa lub śluzoworopna
  • zadrażnienie – powierzchniowe zadrażnienie spojówek, gałki i powiek

Oprócz diagnostyki różnicowej bardzo ważne jest ustalenie przyczyny. Jeśli lekarz stwierdzi zakażenie bakteryjne np. – stosuje się antybiotyki.

Kluczowe znaczenie ma też higiena oczu. Ale o tym w osobnym poście.

Reasumując- zapalenie spojówek nie musi, ale może być groźne. Wszystko zależy, co je wywołuje, jak zachowuje się chory, czy przestrzega higieny oczu.

Jeśli choroba się przeciąga, na pewno należy odwiedzić okulistę.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *