ALERGICZNY NIEŻYT NOSA – ANN

Postanowiłam kontynuować temat alergii – coraz więcej pacjentów na nią cierpi.

Alergiczny nieżyt nosa to jedna z najbardziej znaczących chorób układu oddechowego. Dlaczego jest taka znacząca?

Ze względu na skutki ekonomiczne i społeczne spowodowane chorobą, związek z astmą oskrzelową, częstość występowania, wpływu na jakość życia, efektywność pracy lub nauki pacjenta…

Choroba potrafi skutecznie utrudnić choremu życie. I coraz więcej ludzi na nią zapada. To choroba cywilizacyjna bez wątpienia.

Choroba jest przewlekła.

Częstość jej występowania wynosi od 1 do 40 % !  To bardzo dużo. Choroba jest częściej rozpoznawalna u dzieci i młodzieży, niż u dorosłych. Należy do jednej z dziesięciu najczęstszych wizyt u lekarzy pierwszego kontaktu.

Klasyfikacja.

Alergiczny nieżyt nosa – w skrócie ANN to zespół objawów klinicznych wywołanych przez IgE – zależną reakcję zapalną błony śluzowej nosa na alergen, czego konsekwencją jest wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, uczucie jego zatkania, świąd i kichanie. Objawy mogą ustąpić samoistnie lub pod wpływem leczenia.

ANN można podzielić na :

  • okresowy – kiedy objawy występują mniej niż 4 dni w tygodniu lub krócej niż 4 tygodnie
  • przewlekły – objawy występują przez więcej niż 4 dni w tygodniu i ponad 4 tygodnie

Jakie są objawy kliniczne ANN?

Najczęstsze objawy kliniczne to: wyciek wodnistej wydzieliny z nosa, zatkanie, kichanie, świąd nosa, wydzielina z nosa spływająca po tylnej stronie gardła.

Chorobie często towarzyszą objawy zapalenia spojówek.

Wszystkie te objawy ANN należy  różnicować  z innymi jednostkami chorobowymi i nie tylko chorobowymi, jak :

  • infekcje górnych dróg oddechowych – wirusowe, bakteryjne i spowodowane przez inne czynniki zakaźne
  • zmiany hormonalne – np. w czasie cyklu miesięcznego, w okresie pokwitania, w czasie ciąży, w niektórych zaburzeniach endokrynologicznych, jak akromegalia czy niedoczynność tarczycy
  • nieżyty nosa o innym podłożu , czynniki drażniące, emocjonalne, składniki pokarmu, zanikowy nieżyt nosa, refluks żołądkowo- przełykowy
  • nieprawidłowości anatomiczne
  • niektóre leki, jak np. niesteroidowe leki p/ zapalne, doustne środki antykoncepcyjne, inhibitory konwertazy angiotensyny, beta blokery podawane do worka spojówkowego
  • czynniki fizyczne lub zawodowe – zboża u piekarzy i rolników, pył drzewny

Choroby współistniejące i powikłania ANN.

ANN może towarzyszyć astma oskrzelowa, zapalenie ucha środkowego, zakażenia dolnych dróg oddechowych, polipy nosa i wady zgryzu.. Ponadto choroba związana jest z zapaleniem zatok przynosowych i zapaleniem spojówek.

U chorych na ANN powinno się przeprowadzać diagnostykę w kierunku astmy – na podstawie wywiadu, badania układu oddechowego i sercowo – naczyniowego oraz oceny stopnia obturacji dróg oddechowych .

I w drugą stronę – u chorych na astmę oskrzelową należy przeprowadzić diagnostykę w kierunku ANN.

Dlaczego trzeba? Ano dlatego, że ANN i dodatnie testy skórne są ważnymi czynnikami rozwoju astmy. Ryzyko rozwoju astmy jest 3 krotnie większe u chorych na ANN w porównaniu z grupą kontrolną.

ROZPOZNANIE ANN

1.Wywiad i badania rutynowe

Wywiad powinien zawierać pytania dotyczące ogólnego stanu zdrowia, typowych objawów chorób alergicznych, uwzględniać wywiad zawodowy i środowiskowy. Ważne są informacje o przebytych chorobach oraz wywiad rodzinny.

Warto określić częstotliwość, nasilenie, czas trwania, charakter i sezonowość objawów, wpływ choroby na jakość życia pacjenta – na podstawie wpływu objawów na pracę czy naukę, spędzanie wolnego czasu oraz zaburzenia snu. W trakcie wywiadu dobrze jest określić narażenie na potencjalne czynniki wywołujące objawy alergii w domu, pracy, szkole czy podczas czasu wolnego. Chory na ANN sam, w trakcie wywiadu powinien zgłosić objawy nadreaktywności nosa, które pojawiają się po narażeniu na czynniki drażniące, jak np. dym tytoniowy, silne zapachy, zimne powietrze, dezodoranty.

Po wywiadzie powinno być przeprowadzone ogólne badanie laryngologiczne, z oceną anatomicznych struktur nosa i okulistyczne.

2. Badania w ramach poradni alergologicznej.

Wykonuje się:

  • testy skórne
  • badanie stężenia swoistych IgE w surowicy
  • donosowe próby prowokacyjne
  • badanie wydzieliny z nosa
  • cytologię
  • fiberoskopię

O tym, jakie badanie zostanie wykonane zawsze decyduje lekarz specjalista.

3. Badania obrazowe – jak tomografia komputerowa.

Badanie takie jest zlecane pacjentom w celu wykluczenia przewlekłego zapalenia zatok, u pacjentów z jednostronnymi zmianami, czy takich, u których leczenie nie przynosi poprawy.

4. Dodatkowe badania, jak np. :

  • wymaz z nosa
  • badanie bakteriologiczne
  • badanie obrazowe _ MRI
  • biopsja błony śluzowej nosa

5. Ocena czynności rzęsek – ma zwłaszcza znaczenie w diagnostyce różnicowej przewlekłego nieżytu nosa u dzieci.

6. Ocena przepływu powietrza przez nos – tu można robić:

  • szczytowy wdechowy przepływ przez nos
  • rynometria przednia i tylna
  • rynometria akustyczna
  • badanie węchu

7. Badania w kierunku chorób towarzyszących, jak:

  • astma – jeśli tylko u pacjenta występuje jeden z objawów – świsty podczas wydechu, kaszel nasilający się w nocy, nawracające świsty, duszności, uczucie ściskania w klatce piersiowej, objawy występują lub nasilają się w nocy i budzą chorego ze snu, występują lub nasilają się w czasie wysiłku fizycznego, zakażeń wirusowych, zwierząt futerkowych, dymu tytoniowego, pyłków roślin, roztoczy kurzu domowego, po przyjęciu leków np.
  • zapalenie spojówek
  • zapalenie ucha środkowego
  • zapalenie gardła

Specjalnie rozwinęłam ten wątek, żeby pokazać Wam, jak skomplikowana w tej chorobie może być diagnostyka i ile wysoko specjalistycznych badań musi często przejść chory, żeby zdiagnozować u niego ANN.

A od prawidłowej diagnozy zależy prawidłowe leczenie i komfort życia pacjenta.

TERAPIA

Czyli leczenie alergicznego nieżytu nosa.

Podstawą leczenia ANN jest unikanie alergenu – najbardziej efektywna metoda, ale też najtrudniejsza. Niektórych alergenów nie da się uniknąć i tyle.

Ale są metody na zmniejszenie narażenia np. na roztocza kurzu domowego.

Materace, poduszki należy pokryć specjalnymi pokrowcami, nieprzepuszczającymi roztoczy, co tydzień prać pościel w temperaturze ok. 60 stopni. Usunąć z mieszkania wykładziny dywanowe, dywany, zasłony, koce. Zmniejszyć ilość mebli tapicerowanych. Stosować preparaty roztoczobójcze lub kwas taninowy co jakiś czas. Przedmioty gromadzące kurz przechowywać w zamkniętych szafkach. Używanie dobrych odkurzaczy z filtrami HEPA. Jeśli w domu są dzieci – należy też pamiętać o pluszakach, które są siedliskiem kurzu. Pierzmy je często lub zamrażajmy. Osobiście jestem za praniem.

Stosując te wszystkie metody nie usuniemy całkowicie roztoczy, ale znacząco zmniejszymy ich ilość. I choć nasz dom będzie trochę przypominał sterylne wnętrze ( osobiście podoba mi się to ), to osoba chora znacząco poprawi swój komfort życia i zmniejszy ryzyko zachorowania na astmę oskrzelową.

Farmakoterapia ANN.

Leki p/ histaminowe.

Mechanizm ich działania polega na odwracalnym i konkurencyjnym wiązaniu z receptorem H1, przez co znoszone jest działanie histaminy.

Leki te nie hamują jednak objawów reakcji alergicznej wywołanych przez inne mediatory.

Leki p/ histaminowe dzielimy na :

I generacji– są tu np. antazolina, prometazyna, difenhydramina, ketotifen, hydroksyzyna.

Są to leki obecnie rzadko stosowane. Oprócz receptora H1 blokują także receptory cholinergiczne, adrenergiczne, dopaminergiczne, seretoninergiczne, a więc mają działanie nieselektywne.

Nieselektywność powoduje wiele działań niepożądanych – hamowanie ośrodkowego układu nerwowego OUN, senność, zaburzenia koncentracji i koordynacji ruchowej, zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego czy trudności w oddawaniu moczu.  I te wszystkie objawy powodują, że obecnie z leków p/histaminowych I generacji zaleca się stosowanie hydroksyzyny – głównie w chorobach alergicznych z towarzyszącym świądem.

 

II generacji – to : cetyryzyna, loratadyna, lewocetyryzyna, desloratadyna, feksofenadyna, terfenadyna, mizolastyna, lewokabastyna.

Są to obecnie leki pierwszego rzutu w leczeniu ANN. Uważa się je za szczególnie skuteczne w leczeniu wycieku wydzieliny, kichania i świądu nosa, natomiast w mniejszym stopniu poprawiają jego drożność.

Jestem wielką zwolenniczką stosowania tych leków, nie tylko zresztą w leczeniu ANN, nawet w chorobie przeziębieniowej przez około 7 dni, w pokrzywce, po ukąszeniach owadów np.

 

Leki te znacząco poprawiają samopoczucie i wyniki w nauce u chorych na ANN.

Leki te działają selektywnie na receptor H2, mają długi okres półtrwania i słabo, bądź wcale nie przenikają przez barierę krew – mózg.

Charakteryzują się silnym działaniem p/alergicznym i p/zapalnym, działają szybko i długo, mają wysoki stopień bezpieczeństwa.

 

Glikokortykosteroidy stosowane miejscowo.

To następna grupa leków stosowana w leczeniu ANN. Prądy naukowe się zmieniają – kiedyś sterydami straszono, dziś sterydy donosowe uważane są za leki pierwszego rzutu u dorosłych w leczeniu ANN i nie tylko.

Podaje się je w monoterapii, choć częściej z lekami p/histaminowymi.

Sterydów nie należy się bać. Są obecnie podawane raz dziennie najczęściej, a działania niepożądane są łagodne i przemijające. Zwłaszcza nowsze preparaty, jak mometazon czy flutikazon zwykle nie dają objawów ogólnoustrojowych – nie wpływają na oś podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczową.

Leki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa.

Mogą być stosowane doustnie lub donosowo, ale krótkotrwale. Wywołują skurcz naczyń przez wpływ na receptory alfa- adrenergiczne.

Preparaty donosowe, jak oksymetazolina czy ksylometazolina najlepiej podawać tylko profilaktycznie – przed podróżą samolotem w celu zmniejszenia dolegliwości ze strony nosa, ucha środkowego lub zatok przynosowych, a także aby poprawić drożność nosa przed zastosowaniem innych leków donosowych.

Preparaty doustne, jak efedryna, pseudoefedryna czy fenylefryna  mają zwykle słabszy wpływ na zatkanie nosa, niż preparaty donosowe, ale nie dają efektu odbicia w postaci rozszerzenia naczyń jak leki stosowane do nosa.

Ja jestem za krótkotrwałym stosowaniem leków obkurczających – oprócz szeregu miejscowych działań niepożądanych dają też ogólnoustrojowe, jak np. drażliwość, zawroty i bóle głowy, drżenia, tachykardię.

Potrafią też uzależniać – przeczytaj mój post:

Uzależniające leki dostępne bez recepty

 

Leki przeciwleukotrienowe.

Tu nie mam wielkiego doświadczenia. Z piśmiennictwa wiem, że udowodniono, iż zileuton zmniejsza zatkanie nosa.

Z kolei terapia skojarzona montelukastem i loratadyną dużo skuteczniej łagodzi objawy ANN i zapalenia spojówek, niż stosowanie tylko jednego z tych leków.

Przeciwciała monoklonalne anty – IgE.

To omalizumab – lek skuteczny w ANN, także w przypadku towarzyszącej ANN astmie. Podaje się go w placówkach służby zdrowia – po wstrzyknięciach należy chorego obserwować.

Immunoterapia swoista – szczepionki stosowane w chorobach alergicznych.

To leczenie przyczynowe, najbardziej skuteczne. Oczywiście nie w każdym przypadku ANN.

Do tego dochodzi ryzyko ciężkich reakcji anafilaktycznych, ze wstrząsem włącznie. Stąd pacjent musi być wyedukowany, współpracować i stosować się do zaleceń.

Immunoterapia swoista może być podskórna lub donosowa lub doustna.

Immunoterapię swoistą za pomocą wstrzyknięć podskórnych zaleca się pacjentom z nieżytem nosa, zapaleniem spojówek i/ lub astmą oskrzelową, spowodowanymi przez roztocza kurzu domowego, alergeny kota czy uczulenie na pyłki, u których leki p/ histaminowe lub preparaty donosowe nie przynoszą spodziewanego efektu terapeutycznego.

Immunoterapię miejscową preparatami donosowymi, podjęzykowymi lub doustnymi stosuje się u pacjentów chorych na nieżyt nosa, zapalenie spojówek i/ lub astmę oskrzelową spowodowanymi przez uczulenie na roztocza, pyłki, u których klasyczna farmakoterapia nie przynosi spodziewanych efektów, którzy mieli reakcje ogólnoustrojowe po wstrzyknięciu szczepionki, czy tych, którzy  nie stosują się do zaleceń lekarza.

EDUKACJA PACJENTA

Pacjent wyedukowany, współpracujący, przestrzegający zaleceń to znacząca część sukcesu.

Pacjent powinien rozumieć istotę swojej choroby, możliwości leczenia i skuteczność wszystkich dostępnych metod.

Ważna jest edukacja nie tylko chorego, ale także jego rodziny w zakresie istoty choroby i dostępnych metod leczenia.

Podstawowe znaczenie ma zrozumienie przez chorego potencjalnych efektów ubocznych terapii , zwłaszcza działań niepożądanych leków. Chory w żadnym wypadku nie powinien samowolnie przerywać terapii.

Powinien też zdawać sobie sprawę z powikłań nieżytu nosa – jak zapalenie ucha środkowego czy zapalenie zatok przynosowych.

Chory musi wiedzieć, że cierpliwa i wytrwała terapia spowoduje, że w miarę upływu czasu objawy kliniczne ulegną złagodzeniu.

PODSUMOWANIE

ANN to jedna z głównych chorób przewlekłych układu oddechowego, ze względu na częstość występowania i jakość życia chorego a także skutki ekonomiczne i związek z astmą oskrzelową.

ANN może współistnieć z zapaleniem zatok przynosowych i zapaleniem spojówek.

ANN z całą pewnością stanowi czynnik ryzyka rozwoju astmy oskrzelowej.

Ważne jest w chorobie zmodyfikowanie czynników środowiskowych i społecznych, aby umożliwić choremu normalne życie.

U chorych na przewlekły ANN należy przeprowadzić diagnostykę w kierunku astmy oskrzelowej. I w drugą stronę – u chorych na astmę należy przeprowadzić diagnostykę ( wywiad i badania przedmiotowe ) w kierunku ANN.

Nie tylko ANN, ale także inne choroby alergiczne są zmorą naszej cywilizacji. Mają charakter przewlekły, utrudniają życie. Na pewno temat będę kontynuować.

Przeczytaj, proszę mój post:

Alergia na wiosnę

CDN….

 

 

 

To leczenie 

 

 

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *